Je hoeft niet minder stress te hebben. Je kunt er handiger in worden.
“Als ik maar wat minder stress zou hebben.”
Het klinkt heel logisch, toch? Minder spanning, minder onrust en wat meer rust in je hoofd. Toch vraag ik me regelmatig af of minder stress altijd is waar we naar moeten streven.
Stress hoort namelijk bij het leven en dus ook bij werken. Een belangrijke deadline, een lastig gesprek, een presentatie of een nieuwe verantwoordelijkheid kan spanning oproepen. Niet per se omdat er iets misgaat, maar juist omdat je alert bent, iets wilt bereiken of omdat de uitkomst voor je telt.
Misschien hoeven we daarom niet zo snel van stress af. Interessanter is om te leren hoe we er handiger mee omgaan.
Stress heeft niet alleen een uitknop nodig
We praten vaak over stress alsof het iets is wat zo snel mogelijk moet verdwijnen. Bij stressmanagement ligt de nadruk daardoor al snel op ontspannen, vertragen en de spanning verlagen.
Dat kan nodig zijn, maar het is maar een deel van het verhaal. Een stressreactie maakt je lichaam ook klaar voor actie en kan op bepaalde momenten juist functioneel zijn. Daar kom ik in een volgende blog uitgebreider op terug.
De kunst zit vooral in het schakelen. Wanneer helpt de spanning mij? Wanneer begint die spanning me juist tegen te werken? En merk ik op tijd dat mijn systeem na inspanning ook herstel nodig heeft?
Jouw stress ziet er anders uit dan die van je collega
Stress herkennen klinkt eenvoudiger dan het soms is. We denken al snel aan gespannen schouders, slecht slapen of een opgejaagd gevoel, maar stress laat zich niet bij iedereen op dezelfde manier zien.
Misschien merk jij dat je sneller geïrriteerd raakt, moeilijker keuzes maakt, vaker controleert of juist steeds harder gaat werken. Een ander trekt zich terug, stelt dingen uit of merkt vooral lichamelijke onrust.
Juist daarom helpt het weinig om alleen te weten welke stresssignalen er in theorie bestaan. Interessanter is om te ontdekken welke signalen bij jou als eerste verschijnen.
Door die eerste signalen te herkennen, ontstaat er ruimte om eerder bij te sturen. Niet wanneer je al volledig over je grens heen bent, maar op het moment dat je merkt: mijn spanning loopt op, wat heb ik nu nodig?
Herstellen is onderdeel van presteren
Een misverstand is dat herstel pas nodig is wanneer je moe bent. Alsof je eerst je batterij bijna leeg moet trekken voordat opladen zin heeft.
Inspanning en herstel horen bij elkaar. Na een periode waarin je systeem actief is geweest, heeft het tijd nodig om terug te schakelen. Dat kan na een intensieve werkdag zijn, maar net zo goed na een uur geconcentreerd werken of een spannend gesprek.
Herstel hoeft daarbij niet altijd groot te zijn. Het gaat niet alleen over vakantie, een vrije dag of een avond op de bank. Het zit ook in kleine momenten waarop de spanning daadwerkelijk kan zakken.
Wie steeds van het ene intensieve moment naar het andere gaat, merkt soms pas laat dat herstel structureel ontbreekt. Tijdelijke werkstress kan dan langzaam veranderen in iets wat steeds meer energie gaat kosten.
Handiger worden betekent niet dat alles makkelijk wordt
Handiger omgaan met stress is geen truc waarmee je voortaan overal ontspannen doorheen wandelt. Het betekent eerder dat je jezelf beter leert kennen. Dat je eerder opmerkt wat er gebeurt, weet wat jou helpt om met die spanning om te gaan en herstel serieus neemt voordat je lichaam het zelf afdwingt. Soms betekent dat even vertragen, soms juist in beweging komen en soms accepteren dat spanning er even is omdat je iets doet wat belangrijk voor je is.
Dat is interessanter dan proberen elk ongemakkelijk gevoel weg te krijgen. Want wanneer het doel altijd minder stress is, kan stress zelf bijna het probleem worden. Terwijl de betere vraag vaak is: wat gebeurt hier en hoe ga ik ermee om op een manier die mij helpt?
Afsluiter met een knipoog
Een stressvrij leven klinkt aantrekkelijk, maar ik vermoed dat we ons na een tijdje behoorlijk zouden vervelen.
Laten we daarom niet proberen iedere vorm van spanning weg te poetsen, maar vooral leren herkennen wanneer het tijd is om terug te schakelen en herstel ruimte te geven.
Stress hoort erbij, je kan er maar beter handig in worden!
